TU Delft
Monday, March 19, 2018

Is de mens een machine?

Veritas-forum Delft

In samenwerking met de Delftsche Studenten Bond en Studium Generale

March 19, 2018 at 8:00 pm
Is de mens een machine?

“Ik vrees dat kunstmatige intelligentie de mens compleet zal gaan vervangen" - Steven Hawking, WIRED december 2017.


Kunstmatige intelligentie wordt steeds slimmer. Steeds ingewikkelder werk wordt overgenomen door computers. De kloof tussen mens en machine lijkt hierdoor steeds kleiner te worden.
Is er straks nog wel verschil tussen mens en machine? Of is de mens een machine?
Deze vraag is belangrijk omdat dit bepalend is voor ons wereldbeeld. Hoe kijken wij naar machines en naar onszelf? Als we géén machine zijn, wat zijn we dan wel? Als we wél een machine zijn, hebben we dan nog vrije wil?


Bij dit Veritas-forum presenteren twee sprekers hun kijk op deze vragen en gaan hierover in debat met elkaar en het publiek. Samen met hen ga je op zoek naar een antwoord.

Toegang en eerste drankje bij de borrel gratis
Locatie: Auditorium, Aula TU Delft
Borrel daarna: DSB, Oude Delft 123
Datum: 19 maart, 20:00 uur

Dit forum is een samenwerking van de Delftsche Studenten Bond, het Veritas-forum Delft en Studium Generale.


Artikel n.a.v. forum
‘Is de mens een machine?’ Deze vraag stond centraal bij het Veritas-forum maandag 19 maart op de campus van de TU Delft. Een eeuwenoude vraag. Echter, de reikwijdte van deze vraag is de afgelopen decennia aanzienlijk vergroot. Waar vragen over essentie van mens en materie zich in vroeger tijden vooral op het vlak van de filosofie en theologie bevonden, begint deze vraag zich, aangedreven door schier onstuitbare technologische vooruitgang, zich nu steeds meer naar de praktijk van de maatschappij te begeven. Vragen van verantwoordelijkheid dringen zich steeds vaker op. De vraagstelling is dus uiterst actueel.
Na een welkomst- en introductiewoord van de voorzitter van de Veratasforumcommissie Lauren Clement nodigde debatleider Pieter Brorens de experts van de avond uit tot het houden van hun lezingen. Dit nadat er duidelijk was gemaakt wat de gehanteerde definitie van machine zou zijn: Een machine is simuleerbaar met een Turingmachine. Eerst was psychiater en filosoof prof. dr. Gerrit Glas aan het woord.
In zijn lezing schetste prof. Glas eerst de geschiedenis van het onderwerp. Al sinds het dualisme van Descartes leven de vragen over mens en machine, waarbij de mechanisering van het wereldbeeld, daarna de mechanisering van de mens en tenslotte van de geest een grote beweging in de geschiedenis aangeeft. Prof. Glas vervolgde met het benoemen van enkele bezwaren tegen de stelling ‘De mens is een machine’, zoals het verschil tussen het volgen van een bepaald algoritme en begrijpen, intentionaliteit, verantwoordelijkheid en context. In de kern: Denken we niet te geïsoleerd over het brein als ‘controlecentrum’ die ons leven helemaal aanstuurt? Is de context van het hele lichaam en daarbuiten niet minstens even belangrijk? Is het geheel de som der delen en is ‘reverse engineering’ mogelijk?
Glas vervolgde met het beschrijven van enkele soorten van deel-geheelrelaties om bovenstaande vragen deels te kunnen beantwoorden. Verschillende maten van reductionisme bieden verschillende visies op de herleidbaarheid van de mens naar materie en machines. Glas onderscheidt drie verklaringen voor de verschillende deel-geheelrelaties die mogelijk zijn. Strikt reductionisme, geneste hiërarchie (naar de filosoof Engel) en een dynamisch systeemmodel, waarbij de context deel uit gaat maken van het gehele proces
Strikt reductionisme is problematisch wegens het gebrek aan de toewijzing van ‘eigenheid’ aan hogere orde verschijnselen, de mereologische drogreden, waarbij eigenschappen van de mens worden toegeschreven aan slechts het brein en reïficatie, waarbij eigenschappen van het geheel worden toegeschreven aan de delen. Geneste hiërarchie is vooral filosofisch interessant maar empirisch minder werkbaar. Het dynamische systeemmodel is in dezen het meest accuraat en de complexiteit van geest-brein-materierelaties wordt op deze manier zeer duidelijk gemaakt.
Er zijn wel veelbelovende ontwikkelingen in de robotica en kunstmatige intelligentie. Hier is niets mis mee, zoals onderzoeken in China over eenzaamheid bij ouderen die deels wordt verholpen door robots, uitwijzen. Het brein wordt bijvoorbeeld getracht in kaart te brengen bij het Human Brain Project. Technologische vooruitgang brengt op dit vlak veel goeds, maar we moeten niet te makkelijk denken over de blijvende problemen rond geest en materie.
Dit alles leidt Glas te concluderen dat de mens geen machine is zoals wij die als mensen kunnen maken. Als herhaling van de argumenten noemt hij problemen rond verantwoordelijkheid, normbesef, het gebrek aan duidelijkheid over welk zijnsniveau van toepassing is (moleculen, cellen, organen?), de problemen rond verschillende deel-geheelrelaties en de verwaarlozing van de context in de vraagstelling.
Hierna was het word aan Prof. dr. Catholijn Jonker, professor aan de afdeling Interactive Intelligence aan de TU Delft. In haar lezing ging ze eerst in op enkele definities: Emotie, beleving, machines – en tenslotte de mens. De mens is zeer lastig te definiëren en Prof. Jonker noemt dus slechts enkele eigenschappen van de mens.
In de klassieke systeemtheorie hebben we het bekende input – operatie – output paradigma. We weten echter dat de mens op die manier niet bevredigend te modelleren is. ‘The Internet of things’, waarbij alles praktisch met elkaar verbonden is, geeft wat dat betreft een paradigmaverschuiving. Het deze nieuwe ontwikkeling de potentie om de complexiteit van het menselijke brein te evenaren en te overtreffen? Alles lijkt erop dat dit slechts nog een kwestie van jaren is.
Dit roept de vraag op: Zijn mens en machine over enkele jaren – of zelfs nu al – nog te onderscheiden, en op basis van welke criteria dan? Fysiek, gedrag, emotie, humor? Deze eigenschappen vormen tevens een relativerende opmerking voor de Turingtest, die strikt genomen alleen het redeneer- en taalvermogen aanraakt. De mens is meer dan dat.
Na deze opening neemt Prof. Jonker ons mee naar een concreet geval waarin robots mensen nú al vervangen. Een filmpje maakt veel duidelijker hoe de interactie van een robot met een kind tot stand komt en hoe wij als publiek onze interpretatie van die interactie vormen. Op z’n minst is er de interactie tussen het kind en de robot, hoewel de robot in kwestie nog niet onafhankelijk opereert. Is die robot in de belevingswereld van een kind niet gewoon een mens? En zijn mensen niet gewoon grote kinderen? Zo bezien is het een kwestie van tijd voordat de stelling van de avond werkelijkheid wordt.
Er blijven echter nog grote problemen wanneer je mens en machine zal willen verenigen, vooral wat betreft rechten en verantwoordelijkheden. Maar de technologie heeft grote potentie.
Na de twee lezingen volgde er een korte discussie onder leiding van debatleider Pieter Brorens. Vaak kwam het punt ‘Wat is de mens’ terug in deze discussie. Als je met iemand omgaat, ga je dan echt met een andere, zelfstandige persoon om of is het aanvoelen van andere personen slechts een illusie in het hoofd? Dit is een vraag met vele aspecten en zienswijzen. Prof. Jonker definieert de mens gebruikmakend van een verzameling eigenschappen, maar Prof. Glas hanteert liever een relationele definitie van de mens: De mens is een antwoordend wezen die zich verhoudt tot het bestaan, in de lijn van de Deense filosoof Kierkegaard. Hoewel de beide sprekers vaak zaken vanuit een ander gezichtspunt belichten waardoor echt meningsverschil niet vaak voorkwam, waren er toch verschillen. Zo was Prof. Jonker bereid de vraag ‘Is de mens niet gewoon een complexe plant’ positief te beantwoorden, terwijl Prof. Glas zo ver niet wilde gaan. Ook bracht de vraag ‘Als wij niet meer kunnen onderscheiden of iets een machine of mens is, zijn ze dan niet gewoon hetzelfde?’ verdeeldheid. Ook de vraag ‘Als we iets beschrijven, begrijpen we het dan?’ kwam nog naar boven. Hierop werd kort ingegaan met de stelling in het achterhoofd. Een simpele plant is namelijk door de mens goed te begrijpen en te modelleren. Dit zou te extrapoleren moeten zijn tot de mens. Prof. Jonker was bereid in deze redenering mee te gaan, vooral op argumenten gebaseerd op complexiteit, terwijl Prof. Glas hierin terughoudender was, redenerend vanuit filosofische ideeën. Tenslotte gaven beide sprekers hun toekomstvisie. Beiden waren het erover eens dat er vele mogelijkheden op het vlak van robotica en kunstmatige intelligentie bestaan, maar die gaan gepaard met grote uitdagingen op het vlak van energie, hardware en materialen.
Het was een goeie avond met zeer inhoudelijke lezingen en een mooie discussie met het publiek en de beide sprekers. Na afloop werd er onder het genot van een biertje nog goed nagepraat in Sociëteit Tyche van de Delftsche Studenten Bond.
About the Presenters

Prof. dr. Gerrit Glas (1954) studeerde geneeskunde en filosofie in Amsterdam en volgde de opleidingen tot pschychiater en groepstherapeut. Voor zijn dissertatie ontving hij de Van Helsdingenprijs voor filosofie en psychiatrie

Glas is werkzaam als psychiater. Daarnaast is hij als filosoof van de neurowetenschappen en bijzonder hoogleraar op de Dooyeweerd-leerstoel verbonden aan de faculteit wijsbegeerte van de Vrije Universiteit verbonden.

Zijn onderzoek richt zich op filosofische vragen op het grensvlak van wetenschap, filosofie klinische praktijk en religie.

Prof. dr. Catholijn Jonker (1967) studeerde Computer Science in Utrecht. Jonker is hoogleraar Interactive Intelligence, Faculty of Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science aan de Technische Universiteit Delft. Verder is ze onder meer lid van de European Association for Artificial Intelligence. 

Haar onderzoek richt zich op het modelleren en simuleren van cognitieve processen en concepten als vertrouwen, onderhandelen, teamwork en de dynamiek van individuen en organisaties.

Pieter Brorens studeert Life, Science and Technologie aan de Technische Universiteit Delft.

Brorens is lid van het dagelijks bestuur van de Verenigingen Raad, de plaatselijke kamer van verenigingen in Delft, ook wel bekend als VeRa. Ook is hij voorzitter van de debatondervereniging ‘Logica’ bij de Delftsche Studenten Bond.

History at TU Delft

April 29, 2015
Doelzoekend: Waardoor wordt jouw leven geleid?

 

PRESENTERS:

 

Het gaat deze avond over je levensdoel. Een persoonlijke vraag die bepalend is voor veel aspecten van het leven. Wat is je levensdoel? Waarop is dit doel gebaseerd? En welke consequenties heeft dat doel voor je handelen?

Voormalig rector magnificus prof. dr. ir. Jacob Fokkema en voormalig vice-premier mr. André Rouvoet zullen daarover hun mening delen en op elkaar reageren. Naast het delen van hun eigen meningen zullen de sprekers ook met elkaar en met jou in discussie gaan. Een forum is namelijk meer dan alleen een lezing, de gespreksleider André Zwartbol zal er dan ook voor zorgen dat er genoeg ruimte is om mee te doen.

Locatie: Aula Auditorium TU Delft (Mekelweg 5, Delft)

 

May 3, 2014
Searching for evidence: Will science ever find God’s fingerprints?

 
PRESENTERS:

 

Can science prove the existence of a God? Or is science able to convincingly argue that God does not exist? Scientific progress allows us to explain many natural events that happen around us. Lots of these phenomena have been ascribed to a supernatural power before scientists found out that there is a logical explanation for them. Did God become irrelevant to explain the world around us, or are we uncovering the systematic work of a creator in the mathematical equations and the history of the earth? Will we ever unravel the mystery of our existence?

What is love?

Woensdag 15 mei 2013, 20:00

Deelnemers aan het forum:

Frank Meester Publieksfilosoof, genomineerd voor meest sexy man 2012

Mark Mieras Auteur van de boeken ‘Ben ik dat?’ en ‘Liefde’

Govert Buijs Hoogleraar filosofie aan de VU, oratie-onderwerp ‘liefde in de maatschappij’

Het hart van de liefde, what is love?

What is love? Iedereen heeft het er over, maar wat is het precies? Wanneer wordt ik verliefd? Wat vind ik belangrijk in de liefde? Maakt liefde gelukkig? Is het meer dan alleen een gevoel? Wat is het doel van liefde of heeft het dat eigenlijk niet? Overkomt liefde je of is het maakbaar?

What-is-love_.jpg

Op deze en andere vragen geven Filosofen Frank Meester en Govert Buijs op 15 mei antwoord. Ook Mark Mieras, auteur van de bestseller “Ben ik dat?” en “Liefde” zal deze avond een duit in het zakje doen. Naast het delen van hun eigen meningen zullen de drie sprekers ook met elkaar en met jou in discussie gaan. Een forum is namelijk meer dan alleen een lezing, de gespreksleider Martine van Veelen zal er dan ook voor zorgen dat er genoeg ruimte is om mee te doen.

Mag ik je IDENTITEIT eens even zien?

Woensdag 4 April 2012, 20:00 uur Aula Auditorium

Invulling aan de avond zal o.a. gegeven worden door:

Raoul Heertje (cabaretier, bekend van onder meer Dit was het nieuws)

Jacob Fokkema (oud rector magnificus van de TU Delft)

Dap Hartmann (astronoom, docent TU Delft, Columnist in de TU Delta)

Cees Dekker (Hoogleraar Natuurkunde TU Delft)

Wie ben ik? Een vraag die menig student zichzelf stelt. Ben ik mezelf als ik met anderen omga? De bekende cabaretier Raoul Heertje stelde zichzelf jaren geleden dezelfde vraag. Dat leidde tot het schrijven van het boek “Mark Rutte is lesbisch”, waarin hij krachtig laat zien hoe mensen een bepaalde rol kunnen spelen in hun contact met anderen. Maar speelt Raoul zelf ook een rol? Spelen docenten een rol? Ook jij bent misschien wel nieuwsgierig naar wie jij speelt als student. Speel jij soms ook een bepaald type persoon? Ben jij wel jezelf in omgang met anderen?

veritasdelftecht.png

Dat zijn de vragen die centraal staan tijdens het volgende forum. Raoul Heertje en een aantal docenten van de TU Delft zullen hierbij met elkaar en met het publiek in discussie gaan over het thema.

Deze avond zal gericht zijn op interactie met het publiek en open discussie met ruimte voor alle overtuigingen.

Poldermodel in de Woestijn

Woensdag 23 november 2011, 19.45 uur

In dit forum zullen drie deskundige sprekers van verschillende wereldbeschouwingen met elkaar en met de zaal in debat gaan over die belangrijke vragen:

Abdoe Khoulani, Haags gemeenteraadslid en voorzitter van de Islamitische Partij van de Eenheid.

Gert-Jan Segers, Directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Was jarenlang woonachtig in Egypte.

De Arabische Lente kan niemand ontgaan zijn. Op gewelddadige en minder gewelddadige wijze kwamen burgers in de Arabische wereld in opstand tegen hun onderdrukkende regeerders. Waar werden zij door gedreven? Vrijheid? Onafhankelijkheid? Democratie? Een misschien nog wel interessantere vraag is wat er zal gebeuren nu de onderdrukkende leiders van hun troon gestoten zijn. Zal er een democratisch gekozen regering komen die stabiliteit in de landen terugbrengt? Of zal er een Islamitisch leider opstaan die de macht grijpt? Zeer actuele vragen aan de vooravond van de verkiezingen in Egypte!

PosterDelftPoldermodel.jpg

Wat nu als er democratisch een orthodox-religieuze beweging wordt gekozen die vrijheden nog meer inperkt dan voorheen? Zullen andersdenkende minderheden zich daar dan bij neer moeten leggen of zal dat juist leiden tot een jarenlange onstabiele situatie? Is de door ons zo geliefde democratie wel een geschikt politiek stelsel voor de Islamitische cultuur? Of, nog breder gesteld, gaan religie en democratie eigenlijk wel samen? Een vraag die we ook in ons multiculturele Westen terecht kunnen stellen!

Limiteert carrière jouw geluk?

Woensdag 8 december 2010

Waar: Joost van der Grinten-zaal , faculteit Industrieel Ontwerpen te Delft Aanvang: 20.00 uur (19.45 zaal open)

 

PosterDelftTiggelaar_1.jpg

Gastspreker op deze avond is Ben Tiggelaar. Ben Tiggelaar is bekend als schrijver van columns in Intermediair en van andere de bestseller Dromen, Durven, Doen. Hij bereikte in Nederland met maar liefst drie verschillende boeken de eerste plaats van de management top-10.

Het doel van de avond is om vanuit verschillende standpunten en levensbeschouwingen te onderzoeken wat jouw drijfveren om te werken zijn en welke afwegingen je hierin kunt maken. Er zullen verschillende vragen voorbij komen, zoals : Brengt carrière geluk? Of brengt tijd met je gezin juist geluk? Welke plaats wil jij dat carrière in jouw leven in gaat nemen?

Er is een discussiepanel die naast Ben Tiggelaar bestaat uit John Goedee (ondernemer en onderzoeker Universiteit Tilburg vakgroep organisatiewetenschappen), Caroline Scheepmaker (studentdecaan en betrokken bij het student career centre van de TU) en Pauline de Valk (Archivaris binnen het senaat van Delftsch Studenten Corps).

Kijk voor meer informatie op www.veritasforum.nl/delft

Van ideaal naar politieke stroming

Woensdag 2 juni 2010, 20.00 uur

Waar: Het Prinsenhof, Oude Delft 183, Delft

Sprekers:

Jan Pronk (PvdA)

Piet Hein Donner (CDA)

Uri Rosenthal (VVD)

Video

Bekijk de opname het forum via Collegerama

Hieronder via Vimeo:

Veritas forum in Delft – opening from Jeroen 536 on Vimeo.

Veritas-forum in Delft 2 (Rosenthal) from Jeroen 536 on Vimeo.

Veritas-forum in Delft 3 (Pronk) from Jeroen 536 on Vimeo.

Veritas-forum in Delft 4 (Donner) from Jeroen 536 on Vimeo.

Foto’s

Picasaweb

Het Veritas-forum in Delft nodigt u uit voor een avond waarin prominente politici in debat gaan over hun wereldbeeld en de keuze die zij hierdoor maken voor een politieke stroming Piet Hein Donner (CDA), Jan Pronk (PvdA) en Uri Rosenthal (VVD) stappen uit de waan van de politieke dag en geven deze avond hun kijk op wat goed is voor de wereld, de keuzes voor hun politieke stroming en gaan in op hun persoonlijke drijfveren en overtuigingen.

PosterDelftPolitiek.jpg

Het wordt een avond waarbij integriteit voorop staat en het intellect en overtuigingen alle ruimte krijgen. Een eerlijke en inspirerende avond over politiek en wereldbeschouwing!